Leon Wyczółkowski urodził się w 1852 roku w Hucie Miastkowskiej koło Garwolina, w rodzinie szlacheckiej Mateusza Wyczółkowskiego i Antoniny z Falińskich. Wczesne dzieciństwo nad Wieprzem, bliski kontakt z naturą, wywarł niezatarty wpływ na jego sztukę. Po śmierci ojca w 1861 roku rodzina przeniosła się do Warszawy. W latach 1869-1875 studiował w warszawskiej Klasie Rysunkowej u Wojciecha Gersona, Antoniego Kamińskiego i Rafała Hadziewicza. W latach 1875-1877 kontynuował studia w Akademii Sztuk Pięknych w Monachium w pracowni Aleksandra Wagnera, a w latach 1877-1879 – w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych u Jana Matejki. Mieszkał wówczas w domu mistrza i korzystał z jego pracowni.
Po studiach Leon Wyczółkowski mieszkał kolejno we Lwowie, Warszawie i ponownie we Lwowie. Kluczowe były jednak lata 1883-1894 spędzone na Ukrainie, gdzie zainicjował serie „Orka” (1892, Muzeum Narodowe w Krakowie), „Rybak”, „Siewcy”, „Kopanie buraków”- łącząc realizm akademicki ze świetlistym malowaniem plenerowym o cechach impresjonistycznych. W 1895 roku, na zaproszenie Juliana Fałata, objął prestiżowe stanowisko profesora w reformowanej krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych (od 1900 ASP). Piastował je aż do 1911 roku, wykształcając całe pokolenia polskich malarzy. W 1897 roku był jednym ze współzałożycieli elitarnego Towarzystwa Artystów Polskich „Sztuka”.
Twórczość Leona Wyczółkowskiego dzieli się na wyraziste okresy stylistyczne: realizm akademicki lat 70. XIX wieku, ukraiński impresjonizm plenerowy (1883-1894), symbolizm końca lat 90. („Stańczyk” 1898), koloryzm i pastelowa faza tatrzańska początku XX wieku, oraz od około 1918 roku dojrzały okres graficzny. Malarstwo tatrzańskie apogeum osiągnęło w latach 1904–1906 (Morskie Oko, Czarny Staw, Hala Gąsienicowa, „Widok Murania” z 1906 z wyczuwalnymi inspiracjami japonizującymi). Wyczółkowski był mistrzem różnorodnych technik: oleju, akwareli, tuszu, pastelu, tempery i coraz intensywniej w ostatnich dekadach- grafiki. Cykle autolitografii przedstawiające polskie miasta i zabytki (Kraków, Toruń, Lublin, Sandomierz, Wawel, Brama Floriańska) należą do najważniejszych dokonań polskiej grafiki artystycznej pierwszej połowy XX wieku.
W 1929 roku miasto Bydgoszcz przekazało artyście w podzięce za przekazane dzieła dworek w Gościeradzu, który stał się jego ulubionym miejscem twórczości i kontemplacji natury. W tym samym roku Wyczółkowski przeniósł pracownię do Poznania. W 1934 roku objął katedrę grafiki w warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych. W 1935 roku otrzymał Złoty Wawrzyn Polskiej Akademii Literackiej.
Leon Wyczółkowski był fundamentem polskiego szkolnictwa artystycznego okresu Młodej Polski i dwudziestolecia międzywojennego. Wśród jego uczniów znajdują się niemal wszyscy najważniejsi młodopolscy pejzażyści i portreciści krakowskiej ASP. Bezpośrednim spadkobiercą Wyczółkowskiego był Teodor Grott (którego mistrz nazywał swoim „najlepszym studentem” i którego portret namalował w 1909 roku); Grott zajął pracownię Wyczółkowskiego przy ul. Starowiślnej 10 w Krakowie w 1914 roku. Wyczółkowski był także wieloletnim opiekunem Antoniego Kurzawy (od 1891), któremu załatwiał zamówienia; namalował jego słynny portret znajdujący się w Muzeum Narodowym w Warszawie.
Leon Wyczółkowski zmarł 27 grudnia 1936 roku w Warszawie na zapalenie płuc. Zgodnie z ostatnią wolą został pochowany na cmentarzu parafialnym we Wtelnie koło Gościeradza. W 1937 roku jego wdowa Franciszka, zgodnie z testamentem męża, przekazała Muzeum Miejskiemu w Bydgoszczy kolekcję 942 prac artysty (obrazy olejne, akwarele, pastele, rysunki, grafiki) wraz z pamiątkami osobistymi i wyposażeniem pracowni. Dało to początek monograficznemu Muzeum Okręgowemu im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy, jedynej takiej instytucji w Polsce poświęconej jednemu artyście z tego pokolenia. Dzieła Wyczółkowskiego znajdują się we wszystkich liczących się polskich muzeach oraz w kolekcjach zagranicznych.
FAQ:
Kim był Leon Wyczółkowski?
Leon Wyczółkowski (1852-1936) był jednym z najważniejszych polskich malarzy i grafików w historii sztuki polskiej, czołowym przedstawicielem Młodej Polski, mistrzem pejzażu tatrzańskiego i ukraińskiego, portretu psychologicznego i grafiki oryginalnej. Uczeń Wojciecha Gersona w Warszawie, Aleksandra Wagnera w Monachium i Jana Matejki w Krakowie. W latach 1895-1911 profesor krakowskiej ASP, od 1934- warszawskiej. Współzałożyciel Towarzystwa Artystów Polskich „Sztuka” (1897), laureat Złotego Wawrzynu PAL (1935).
Co malował Leon Wyczółkowski?
W twórczości Leona Wyczółkowskiego dominują pejzaże tatrzańskie (Morskie Oko, Czarny Staw, Hala Gąsienicowa, Muran), sceny z ukraińskiej wsi („Orka na Ukrainie” 1892, „Rybacy”, „Siewcy”), portrety psychologiczne (Jan Matejko, Jan Kasprowicz, „Autoportret w chińskim kaftanie” 1911), weduty Krakowa, Torunia, Lublina, Sandomierza, martwe natury kwiatowe (z motywami japonizującymi) oraz sceny historyczne i symboliczne („Stańczyk” 1898, „Głowa Chrystusa”). Od około 1918 roku Wyczółkowski zajmował się głównie grafiką- autolitografia, akwaforta, cykle wedut polskich miast należą do najważniejszych dokonań polskiej grafiki XX wieku.
Jak rozpoznać obraz Leona Wyczółkowskiego?
Obrazy Leona Wyczółkowskiego cechuje kontrastowa, nasycona paleta barwna, dynamiczne pociągnięcia narzędzia, doskonała obserwacja światła i atmosfery. Wyczółkowski był mistrzem różnorodnych technik- oleju, akwareli, tuszu, pastelu, tempery i grafiki oryginalnej — i niemal każda technika ma u niego inny charakter (impresjonistyczny olej, dekoracyjny pastel, kontemplacyjna akwarela, mistrzowska litografia). Sygnatury są zróżnicowane: „L. Wyczółkowski”, „Wyczół” (zdrobnienie przyjacielskie), czasem żartobliwie „Wyczuł”, L.W. z datą.
Ile kosztują obrazy Leona Wyczółkowskiego?
Obrazy Leona Wyczółkowskiego należą do droższych pozycji polskiego rynku sztuki dawnej, szczególnie ceniony jest okres ukraiński (1883–1894), pejzaże tatrzańskie (1904–1906) i portrety. Duże oleje osiągają wyceny na poziomie kilkuset tysięcy do milionów złotych w zależności od tematu, formatu i proweniencji; pastele i akwarele zwykle w przedziale niższym; grafiki oryginalne (autolitografie, akwaforty) dostępne są na rynku w szerokim zakresie cenowym, także dla początkujących kolekcjonerów. Po indywidualną wycenę konkretnej pracy zapraszamy do kontaktu z Galerią Sztuki Plac Zamkowy.
Gdzie kupić obrazy Leona Wyczółkowskiego?
Obrazy Leona Wyczółkowskiego pojawiają się regularnie na najważniejszych polskich aukcjach sztuki dawnej, a także na aukcjach zagranicznych. W Galerii Sztuki Plac Zamkowy oferujemy zweryfikowane prace artysty. Zapraszamy do kontaktu w sprawie aktualnej oferty.