Józef Saturnin Pankiewicz urodził się 29 listopada 1866 roku w Lublinie, w rodzinie lekarza wojskowego Adama Pankiewicza i Jadwigi z Eichlerów. W połowie lat 70. XIX wieku rodzina przeniosła się do Warszawy, gdzie młody Józef zaczął uczęszczać na kursy rysunku do prywatnej szkoły Wojciecha Gersona, a następnie kontynuował naukę w Klasie Rysunkowej u Gersona i Aleksandra Kamińskiego. Tam poznał Władysława Podkowińskiego, z którym połączyła go wieloletnia przyjaźń artystyczna.
W 1885 roku obaj malarze wyjechali na rok do petersburskiej Akademii Sztuk Pięknych, jednak prawdziwym przełomem okazał się ich pobyt w Paryżu w 1889 roku. Pankiewicz wrócił do kraju zafascynowany impresjonizmem – w obrazach takich jak „Targ na kwiaty przed kościołem św. Magdaleny w Paryżu” czy „Wóz z sianem” zaszczepił na polskim gruncie świetlistą paletę i szybkie pociągnięcia pędzla. Po negatywnym przyjęciu tych prac przez warszawską krytykę zwrócił się ku symbolizmowi i ciemnej, wyciszonej gamie barwnej, tworząc nastrojowe nokturny ze słynnymi „Łabędziami w Ogrodzie Saskim” na czele.
W 1897 roku wstąpił do krakowskiego Towarzystwa Artystów Polskich „Sztuka”, a w 1906 roku objął profesurę w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych. Lata I wojny światowej spędził w Hiszpanii, gdzie zaprzyjaźnił się z Robertem Delaunayem i przyswoił elementy fowizmu i kubizmu (m.in. obrazy „Ulica w Madrycie”, „Taras w Madrycie”). Po powrocie do Polski w 1923 roku wznowił działalność dydaktyczną na krakowskiej ASP, a od 1925 roku kierował filią uczelni w Paryżu. To właśnie wokół niego skupili się młodzi artyści tworzący Komitet Paryski, znani jako kapiści – Józef Czapski, Jan Cybis, Hanna Rudzka-Cybisowa, Zygmunt Waliszewski, Artur Nacht-Samborski. Dla nich Józef Pankiewicz stał się duchowym przewodnikiem – nauczycielem konstruowania obrazu kolorem i światłem, w nawiązaniu do Cézanne’a, Bonnarda i Van Gogha.
W okresie międzywojennym malarstwo Józefa Pankiewicza ewoluowało ku dekoracyjności i refleksji nad tradycją – powstały wówczas liczne pejzaże południowej Francji oraz cykle martwych natur. Otrzymał Krzyż Komandorski Polonia Restituta (1933) oraz Legię Honorową (1927). Zmarł 4 lipca 1940 roku w La Ciotat na południu Francji. Jego prace znajdują się w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie, Krakowie i Poznaniu, a także w wielu kolekcjach zagranicznych.
FAQ – najczęściej zadawane pytania:
Kim był Józef Pankiewicz?
Józef Pankiewicz (1866-1940) to jeden z najważniejszych polskich malarzy przełomu XIX i XX wieku – prekursor impresjonizmu w Polsce, autor symbolicznych nokturnów, twórca koloryzmu i mentor grupy kapistów. Wieloletni profesor krakowskiej ASP, kierował także jej filią w Paryżu.
Co malował Józef Pankiewicz?
Twórczość Józefa Pankiewicza ewoluowała przez wiele faz stylistycznych. Malował impresjonistyczne pejzaże (m.in. z Kazimierza Dolnego, Concarneau, południowej Francji), symboliczne nokturny warszawskie, portrety, weduty miejskie oraz – w późnym okresie – serie martwych natur o intensywnej kolorystyce.
Jak rozpoznać obraz Józefa Pankiewicza?
Obrazy Józefa Pankiewicza są bardzo zróżnicowane stylistycznie, ale wspólnym mianownikiem jest wyrafinowana praca z kolorem i światłem. Wczesne prace cechuje impresjonistyczna paleta, środkowy okres – ściszone, niemal monochromatyczne nokturny, a późny – płaskie plamy nasyconej barwy. Sygnatura zwykle „J. Pankiewicz”.
Ile kosztują obrazy Józefa Pankiewicza?
Ze względu na rangę artysty, obrazy Józefa Pankiewicza należą do drogiego segmentu polskiego rynku sztuki. Ceny są bardzo zróżnicowane i zależą od okresu twórczości, formatu, techniki i proweniencji – największe płótna olejowe osiągają wyceny znacznie wyższe niż prace na papierze. Po indywidualną wycenę zapraszamy do Galerii Sztuki Plac Zamkowy.
Gdzie kupić obrazy Józefa Pankiewicza?
Obrazy Józefa Pankiewicza pojawiają się rzadko i zwykle stanowią ozdobę aukcji sztuki dawnej oraz oferty sprawdzonych galerii. W Galerii Sztuki Plac Zamkowy oferujemy zweryfikowane prace artysty z pełną dokumentacją. Zapraszamy do kontaktu w sprawie aktualnej dostępności.